• Biuletyn Informacji Publicznej Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Lesznie

Problemy Oświaty i Wychowania

Jak pomóc uczniom niedosłyszącym?

Z pewnością każdy z nas w swej karierze, zetknął się z przypadkami uczniów, którzy mają problemy ze słuchem. Uczniowie tacy noszą aparaty słuchowe, implanty ślimakowe, bądź też nie noszą żadnych przyrządów, mimo tego, że mają osłabiony słuch (uczniowie ci cechują się wówczas tym, że dość głośno mówią, nie zdając sobie z tego sprawy).

Czasem kontakt z takim uczniem jest utrudniony, ze względu na słabą umiejętność komunikacji z ich strony (niewyraźne mówienie), bądź też sami nie potrafią dobrze zrozumieć nauczyciela. W niniejszym artykule, chciałabym zaprezentować w bardzo skrótowy sposób kilka porad, jak sobie radzić z takimi przypadkami.

W zwykłej szkole1 raczej nie spotkamy się z osobą głuchą (niesłyszącą), więc tego typu przypadki pozostawię na boku, zajmę się raczej osobami z niedosłuchem (a więc niedosłyszącymi). Niedosłyszący ma uszkodzony słuch, jednak na tyle, że jest w stanie, za pomocą różnych pomocy (aparaty słuchowe, implanty etc.), porozumiewać się z otoczeniem za pomocą mowy. Niedosłyszący mają swoistą klasyfikację, najpowszechniejsza - ze względu na stopień utraty słuchu:

  1. Ubytek do 20 dB (decybeli) – norma

  2. Ubytek 20-40 dB – lekkie

  3. Ubytek 40-70 dB – umiarkowane

  4. Ubytek 70-90 dB – znaczne

  5. Ubytek powyżej 90 dB – głęboki

  6. Ubytek powyżej 120 dB – całkowita głuchota.

Najrzadziej w szkole ogólnodostępnej spotkać można uczniów z głębokim niedosłuchem, ponieważ wymagają oni wyspecjalizowanej opieki i często są typowani do szkół specjalnych. Jednak mimo to zdarzają się takie przypadki. Z kolei częstsze są przypadki uczniów z niedosłuchami od lekkiego do znacznego. Mimo tego podziału zasady radzenia sobie z tymi uczniami są takie same.

Przede wszystkim podczas pierwszej rozmowy z uczniem musimy dowiedzieć się, jakie są jego potrzeby i oczekiwania, dobrze jest, kiedy mamy także kontakt z opiekunami. Może zdarzyć się, że będą mieli jakieś wymagania (np. noszenie przez nauczyciela specjalnego systemu FM, który ułatwia rozumienie przez ucznia mowy nauczyciela). Ale jest to też okazja do zapoznania się z uczniem, zorientowania się, jak sobie radzi z mową. Należy też przygotować klasę na taką sytuację. Jest to niezmiernie ważne dla prawidłowej aklimatyzacji w nowym środowisku, co nie jest rzeczą łatwą dla osoby niedosłyszącej, gdyż poznaje nowych ludzi, którzy często nie są przyzwyczajeni do rozmawiania z niedosłyszącymi. Jednakże to już kwestia dla wychowawców.

Jako, że w szkole bardzo dużo się mówi, warto zadbać o komfort mowy oraz o komfort słyszenia przez ucznia. Trzeba zadbać o takie szczegóły, by klasa, w której będzie się uczyć, była z dala od źródeł dużego hałasu (np. ruchliwa droga, remont w pobliżu etc.). Często takie źródła hałasu potrafią naprawdę przeszkodzić w poprawnym odbiorze lekcji przez niedosłyszącego.

Sam nauczyciel powinien pamiętać, by stać przodem, ponieważ uczeń z problemami słuchu bardzo dużo czyta z ust, czasem bywa tak, że wręcz jest to podstawa dla jego rozumienia mowy. Stąd też trzeba mówić powoli, wyraźnie, nie zasłaniać ust. Ważne też jest, gdy uczeń dysponuje sprzętem FM, który również musi być noszony przez nauczyciela, by nie zasłaniać mikrofonu rękoma, ponieważ występują wtedy zaburzenia w odbiorze mowy. Z kolei na wyjazdach klasowych warto zadbać, by uczeń niedosłyszący przebywał blisko przewodnika, którego także informujemy o takiej osobie. Przewodnicy często są szkoleni z zakresu oprowadzania grup osób niepełnosprawnych, więc wówczas powinni wiedzieć, jak reagować w takiej sytuacji.

W przypadku nauczania języków obcych trzeba pamiętać, że niedosłyszący mają problemy z przyswojeniem języka obcego. Należy więc ustalić pewien zakres możliwości językowych ucznia, gdy ma niski stopień rozumienia ze słuchu, to np. warto ćwiczenia słuchowe (audycje z radia), zastąpić ćwiczeniami pisemnymi, a podczas projekcji filmów warto zadbać o napisy, dzięki temu uczeń zrozumie sens filmu.

Jeśli uczeń mówi niewyraźnie, to trzeba sprawdzić, czy uczęszcza na zajęcia logopedyczne, jeśli nie, należy uświadomić opiekunów, że może skorzystać z takich zajęć, ponieważ są one wskazówką do ćwiczeń w wyraźnym formułowaniu zdań.

Niedosłyszący często przejawiają się myśleniem konkretno-obrazowym, a więc zdarza się, że mają problemy z abstrakcyjnymi pojęciami. Rzeczywiście, trudno wyjaśnić jest takie pojęcia, więc czasem warto używać prostych, zrozumiałych pojęć i w razie potrzeby szybko wytłumaczalnych.

Oczywiście, ten artykulik jest zbiorem najbardziej podstawowych zasad, które jednak trzeba przypominać. Zapraszam do sięgnięcia po książki z zakresu surdopedagogiki (a więc pedagogiki głuchych i niedosłyszących):

  1. Gunia G. , Terapia logopedyczna dzieci z zaburzeniami słuchu i mowy. Wybrane problemy teorii i praktyki surdologopedyczne,j

  2. Korzon A., Kształcenie zintegrowane uczniów niesłyszących w teorii i praktyce edukacyjnej,

  3. Hoffmann B. , Surdopedagogika w teorii i praktyce.


 

1 Używam tu sformułowania zwyczajowego, w żaden sposób nie pejoratywizuję szkół specjalnych.

Kontakt

 Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Lesznie

ul. Bolesława Chrobrego 15
64-100 Leszno

tel. 65 529 90 62
fax 65 529 31 09
NIP: 697-10-20-103
REGON: 00 1387 29 0000 000
e-mail: oswiata@cdn.leszno.pl

Redakcja

Godziny urzędowania

Sekretariat

poniedziałek - 8:00 - 16:00
wtorek-piątek 7:30 - 15:30


Organizacja szkoleń
poniedziałek - piątek: 7.30-15.30, parter/pokój nr 13


Biblioteka

Leszno pn – pt 9.00 – 18.00
Filia Rawiczu i Kościanie pn, wt, pt 9.00 – 17.00
śr, cz 9:00 - 16:00
Filia w Gostyniu - pn, wt, pt 9:00 - 17:00
śr 9:00 - 16:00
cz 9:00 - 16:00

 

Obserwuj Nas

Bądź na bieżąco z informacjami CDN Leszno